تمرکز روی افزایش صادرات محصولات فولادی و پتروشیمی به بازارهای آسیایی (با وجود محدودیت‌های بانکی و حمل‌ونقل).

در شرایطی که محدودیت‌های بانکی، مالی و لجستیکی همچنان فضای تجارت خارجی ایران را تحت تأثیر قرار داده‌اند، صنایع فولاد و پتروشیمی کشور تمرکز خود را به‌طور هدفمند بر توسعه صادرات به بازارهای آسیایی معطوف کرده‌اند. این رویکرد، پاسخی عملی به کاهش دسترسی به بازارهای سنتی اروپایی و افزایش ریسک مبادلات بین‌المللی است.

چرا بازارهای آسیایی؟

کشورهای آسیایی به‌ویژه در شرق، جنوب و آسیای میانه، به دلایل زیر به مقصد اصلی صادرات ایران تبدیل شده‌اند:

• رشد مستمر تقاضا برای مواد اولیه و محصولات نیمه‌ساخته
• انعطاف‌پذیری بالاتر در سازوکارهای پرداخت و تسویه
• فاصله جغرافیایی کمتر و مسیرهای حمل‌ونقل متنوع‌تر
• نیاز فزاینده صنایع زیرساختی، عمرانی و انرژی

کشورهایی مانند چین، هند، ترکیه، عراق، پاکستان و برخی کشورهای آسیای میانه اکنون سهم قابل‌توجهی از صادرات فولاد و محصولات پتروشیمی ایران را به خود اختصاص داده‌اند.

چالش‌های بانکی و حمل‌ونقل

با وجود رشد صادرات، مسیر پیش‌رو بدون مانع نیست. مهم‌ترین چالش‌ها شامل:

• محدودیت در نقل‌وانتقالات ارزی و دسترسی به سیستم‌های بانکی بین‌المللی
• افزایش هزینه‌های بیمه و حمل دریایی
• وابستگی به مسیرهای غیرمستقیم لجستیکی
• طولانی شدن زمان تسویه مالی

در پاسخ به این چالش‌ها، شرکت‌های صادرکننده به‌طور گسترده از روش‌های جایگزین تسویه، قراردادهای تهاتری، دفاتر واسط منطقه‌ای و بنادر ترانزیتی استفاده می‌کنند.

فولاد و پتروشیمی؛ ارکان اصلی صادرات

• در این میان فولاد ایران به‌واسطه قیمت رقابتی و ظرفیت تولید بالا، در پروژه‌های ساختمانی و زیرساختی آسیا جایگاه قابل‌قبولی پیدا کرده است.
• محصولات پتروشیمی به‌دلیل تنوع گرید، تداوم تولید و نیاز پایدار صنایع آسیایی، همچنان یکی از پایدارترین منابع ارزآوری کشور محسوب می‌شوند.

تمرکز بر صادرات محصولات با ارزش افزوده بالاتر نیز به‌تدریج در دستور کار شرکت‌های بزرگ قرار گرفته است.

پیامدهای راهبردی برای صنعت کشور

این چرخش صادراتی، پیامدهای مهمی برای اقتصاد صنعتی ایران دارد:

• کاهش وابستگی به بازارهای پرریسک غربی
• افزایش نقش بازارهای منطقه‌ای در سیاست‌های تجاری
• تقویت زنجیره تأمین داخلی و مدیریت هزینه تولید
• رشد اهمیت لجستیک، بازرگانی منطقه‌ای و مدیریت قراردادهای بین‌المللی

در این فضا، شرکت‌هایی موفق‌تر خواهند بود که ترکیب مناسبی از قیمت رقابتی، انعطاف مالی و مدیریت زنجیره تأمین را در اختیار داشته باشند.