عملگر برقی تمام‌گرد AUMA؛ ساختار، نحوه عملکرد و کاربرد در صنایع سنگین

عملگر برقی تمام‌گرد AUMA چیست؟

عملگر برقی تمام‌گرد AUMA (AUMA Multi-Turn Electric Actuator) یکی از تجهیزات اصلی در حوزه اتوماسیون صنعتی و ابزار دقیق است که برای باز و بسته کردن شیرهایی با حرکت چرخشی پیوسته مورد استفاده قرار می‌گیرد. منظور از «تمام‌گرد» این است که محور خروجی عملگر می‌تواند بیش از یک دور کامل (۳۶۰ درجه) بچرخد و این چرخش تا رسیدن شیر به موقعیت کاملاً باز یا کاملاً بسته ادامه پیدا ‌کند. این نوع عملگر معمولاً برای شیرهایی مانند گیت ولو (Gate Valve)، گلوب ولو با استم بالا‌رونده و برخی کنترل ولوهای صنعتی استفاده می‌شود که برای عملکرد صحیح، نیاز به چندین دور چرخش مداوم دارند.

منظور از «تمام‌گرد» دقیقاً چیست؟

در صنعت، حرکت شیرها به دو دسته اصلی تقسیم می‌شود:

• حرکت ربع‌گرد (90 درجه) → مثل بال ولو و باترفلای ولو
• حرکت تمام‌گرد (Multi-Turn) → مثل گیت ولو و گلوب ولو

عملگر تمام‌گرد، نیروی الکتریکی را به حرکت دورانی مداوم تبدیل می‌کند و این حرکت از طریق گیربکس به استم شیر منتقل می‌شود. در نتیجه، شیر به‌آرامی و با گشتاور کنترل‌شده باز یا بسته می‌شود، بدون ضربه و تنش مکانیکی.

اجزای اصلی عملگر برقی تمام‌گرد AUMA

یک عملگر تمام‌گرد AUMA به طور کلی از بخش‌های زیر تشکیل شده است:

• الکتروموتور الکتریکی برای تولید نیروی محرک
• گیربکس حلزونی یا سیاره‌ای جهت افزایش گشتاور
• واحد تنظیم گشتاور (Torque Switch) برای جلوگیری از آسیب به شیر
• لیمیت سوئیچ‌ها (Limit Switches) برای تشخیص وضعیت کاملاً باز و بسته
• کنترل یونیت (AC یا AM) برای فرمان‌پذیری و مانیتورینگ
• بدنه آلومینیومی یا چدنی با درجه حفاظت بالا (IP67 / IP68)

AUMA این اجزا را به‌صورت ماژولار طراحی می‌کند که باعث افزایش دقت، دوام و قابلیت تعمیر می‌شود.

تفاوت عملگر تمام‌گرد AUMA با ربع‌گرد

عملگر تمام‌گرد برای حرکت‌های طولانی و مرحله‌ای طراحی شده است، در حالی که عملگر ربع‌گرد فقط برای چرخش ۹۰ درجه مناسب است. اگر بخواهیم ساده بگوییم:

• اگر شیر شما با چند دور چرخش باز می‌شود → به عملگر تمام‌گرد نیاز دارید
• اگر شیر با یک‌چهارم دور باز می‌شود → عملگر ربع‌گرد کافی است

به همین دلیل، انتخاب اشتباه نوع عملگر می‌تواند باعث خرابی شیر یا کوتاه شدن عمر سیستم شود.

مدل‌های معروف عملگر تمام‌گرد AUMA

AUMA سری‌های مختلفی از عملگرهای تمام‌گرد را تولید می‌کند که پرکاربردترین آن‌ها عبارت‌اند از:

• AUMA SQR → نوع استاندارد برای قطع و وصل (On/Off)
• AUMA SA → مناسب گشتاورهای بالاتر
• AUMA SQR + AM → مناسب کنترل مدوله‌شونده (Modulating)
• AUMA SQR + AC → اقتصادی و مناسب کنترل ساده

این عملگرها می‌توانند به سیستم‌های PLC، DCS و SCADA متصل شوند.

کاربرد عملگر برقی تمام‌گرد AUMA

عملگرهای تمام‌گرد AUMA در صنایع مختلف استفاده می‌شوند، از جمله:

• صنایع نفت، گاز و پتروشیمی
• نیروگاه‌ها و صنایع آب و فاضلاب
• صنایع فولاد و سیمان
• خطوط انتقال سیالات و بخار
• سیستم‌های کنترلی و اتوماسیون صنعتی

دوام بالا و دقت کنترلی این عملگرها باعث شده در پروژه‌های سنگین صنعتی انتخاب اول باشند.

مزایای عملگر تمام‌گرد AUMA

• طول عمر بالا و طراحی صنعتی سنگین
• کنترل دقیق گشتاور و موقعیت
• قابلیت کار در شرایط سخت محیطی
• سازگاری با انواع شیرهای صنعتی
• پشتیبانی از سیگنال‌های کنترلی و فیلدباس

جمع‌بندی

به‌طور خلاصه، عملگر برقی تمام‌گرد AUMA تجهیزی است که با تبدیل انرژی الکتریکی به حرکت چرخشی پیوسته، امکان باز و بسته کردن دقیق و ایمن شیرهای صنعتی چنددوره‌ای را فراهم می‌کند. وقتی می‌گوییم «تمام‌گرد»، یعنی عملگر محدود به ۹۰ درجه نیست و تا هر تعداد دور مورد نیاز شیر می‌تواند بچرخد. همین ویژگی، آن را به گزینه‌ای ایده‌آل برای پروژه‌های صنعتی حساس و سنگین تبدیل کرده است.