گیج فشار صنعتی؛ معیارهای دقت، کلاس حفاظتی و استانداردها
محتوای متن
مقدمه
گیج فشار صنعتی یکی از پرکاربردترین ابزارهای اندازهگیری در صنایع مختلف از جمله نفت و گاز، پتروشیمی، تأسیسات، سیستمهای هیدرولیک و پنوماتیک است. انتخاب نادرست گیج فشار میتواند منجر به خطای اندازهگیری، کاهش عمر تجهیزات و حتی بروز خطرات ایمنی شود. در این مقاله، معیارهای دقت، کلاس حفاظتی و استانداردهای گیج فشار صنعتی را بهصورت تخصصی بررسی میکنیم تا راهنمایی کاربردی برای انتخاب صحیح این تجهیز ارائه دهیم.
گیج فشار صنعتی چیست و چه کاربردی دارد؟
گیج فشار (Pressure Gauge) ابزاری مکانیکی یا دیجیتال برای اندازهگیری فشار سیالات (مایع یا گاز) در یک سیستم بسته است. این ابزار معمولاً فشار را بهصورت bar، psi، MPa یا kg/cm² نمایش میدهد.
کاربردهای اصلی گیج فشار
- پایش فشار در سیستمهای هیدرولیک
- کنترل فشار کمپرسورها و پمپها
- نظارت بر فشار دیگ بخار و خطوط انتقال
- استفاده در تأسیسات ساختمانی و صنعتی
معیارهای دقت در گیج فشار صنعتی
دقت (Accuracy) یکی از مهمترین عوامل در انتخاب گیج فشار است و به میزان انحراف نمایش فشار از مقدار واقعی اشاره دارد.
کلاس دقت (Accuracy Class) چیست؟
کلاس دقت نشان میدهد که خطای مجاز گیج چه میزان است و معمولاً بهصورت درصدی از Full Scale (FS) بیان میشود.
کلاسهای رایج دقت:
- CL 0.6 → کاربردهای آزمایشگاهی و کالیبراسیون
- CL 1.0 → سیستمهای کنترلی حساس
- CL 1.6 → کاربردهای صنعتی عمومی
- CL 2.5 → تأسیسات و کاربردهای غیرحساس
مثال: در گیج ۰–۱۰ بار با کلاس ۲.۵، خطای مجاز ±۰.۲۵ بار است.
عوامل مؤثر بر دقت گیج فشار
محدوده اندازهگیری مناسب
همیشه فشار کاری سیستم باید حدود ۶۰ تا ۷۰٪ رنج نامی گیج باشد تا دقت و عمر مفید افزایش یابد.
نوع مکانیزم داخلی
- گیج بوردونی (Bourdon Tube) → رایجترین و مقاوم
- دیافراگمی → مناسب فشارهای پایین و سیالات خورنده
- کپسولی → فشارهای بسیار کم
شرایط محیطی
دما، لرزش و ضربه مکانیکی میتوانند دقت گیج را کاهش دهند. در این شرایط استفاده از گیج روغنی توصیه میشود.
کلاس حفاظتی گیج فشار (IP Rating)
کلاس حفاظتی نشاندهنده میزان مقاومت گیج در برابر نفوذ گردوغبار و رطوبت است و طبق استاندارد IP تعریف میشود.
درجات حفاظتی رایج در گیج فشار
- IP40: فضای خشک و داخلی
- IP54: محیط صنعتی با گردوغبار محدود
- IP65: محیطهای مرطوب و فضای باز
- IP67: شرایط شستوشو یا رطوبت بالا
برای محیطهای صنعتی سخت، گیجهای استیل با IP65 یا بالاتر توصیه میشوند.
استانداردهای مهم گیج فشار صنعتی
استانداردها تضمینکننده کیفیت، دقت و ایمنی گیج فشار هستند.
استاندارد EN 837
مهمترین استاندارد بینالمللی گیجهای مکانیکی فشار:
- EN 837-1: گیج بوردونی
- EN 837-2: گیج دیافراگمی
- EN 837-3: گیج کپسولی
استاندارد ASME B40.100
استاندارد آمریکایی برای طراحی و دقت گیجهای فشار، پرکاربرد در صنایع نفت و گاز.
استاندارد ISO
برای سازگاری بینالمللی تجهیزات اندازهگیری فشار در پروژههای صنعتی بزرگ.
ارتباط بین دقت، کلاس حفاظتی و استاندارد
انتخاب گیج فشار ایدهآل زمانی محقق میشود که:
- کلاس دقت متناسب با حساسیت سیستم باشد
- کلاس حفاظتی با شرایط محیطی همخوانی داشته باشد
- گیج بر اساس استاندارد معتبر بینالمللی ساخته شده باشد
نادیده گرفتن هر یک از این سه عامل میتواند باعث خرابی زودهنگام، نمایش نادرست فشار و خطرات عملیاتی شود.
نکات کلیدی در انتخاب گیج فشار صنعتی
- انتخاب رنج فشار مناسب
- توجه به کلاس دقت مورد نیاز
- بررسی استاندارد ساخت
- تطابق کلاس حفاظتی با محیط نصب
- انتخاب گیج روغنی در محیطهای پرلرزش
جمعبندی
گیج فشار صنعتی تنها یک ابزار نمایش فشار نیست، بلکه نقش مهمی در ایمنی، کنترل فرآیند و افزایش عمر تجهیزات دارد. بررسی دقیق معیارهای دقت، کلاس حفاظتی و استانداردها پیش از خرید، از بروز خطاهای پرهزینه جلوگیری میکند. انتخاب آگاهانه گیج فشار، سرمایهگذاری مستقیم روی پایداری و ایمنی سیستم صنعتی شماست.
خواندنی ها
