سیستمهای نشت سنج (Leak Detection Systems)
سیستمهای نشت سنج با شناسایی سریع و دقیق نشت سوخت یا گاز، از خطرات ایمنی، آلودگی محیط زیست و اتلاف منابع جلوگیری میکنند. این سیستمها با استفاده از حسگرهای الکتروشیمیایی، اولتراسونیک یا فشار، کوچکترین نشتها را در خطوط لوله، مخازن و تجهیزات ذخیرهسازی تشخیص داده و با اعلام هشدار به موقع، امکان تعمیرات سریع و جلوگیری از حوادثی مانند آتشسوزی یا مسمومیت را فراهم میکنند. ضرورت آن در صنایع به ویژه در تأسیسات نفتی و شیمیایی، به دلیل حفظ ایمنی پرسنل، کاهش هزینههای تعمیرات و رعایت مقررات محیط زیستی است. در جایگاههای سوخت این سیستمها برای پایش نشت از مخازن زیرزمینی/هوایی، خطوط انتقال و پمپها استفاده میشوند تا از آلودگی خاک و آبهای زیرزمینی جلوگیری شود
کاربرد سنسور های نشت سنج در صنایع مختلف:
| صنعت |
کاربرد سنسور نشتسنج |
نوع گاز/ماده تشخیصدادهشده |
اهمیت استفاده |
| نفت و گاز |
تشخیص نشت گازهای قابل اشتعال (متان، پروپان) در خطوط لوله و پالایشگاهها |
گازهای هیدروکربنی (LEL) |
جلوگیری از انفجار و آتشسوزی |
| شیمیایی و پتروشیمی |
پایش نشت مواد سمی (H₂S، آمونیاک) در فرآیندهای تولید |
گازهای سمی (ppm) |
حفظ ایمنی کارکنان و محیط زیست |
| جایگاههای سوخت |
شناسایی بخارات بنزین و گازوئیل در مخازن زیرزمینی و پمپبنزینها |
VOCها (بنزن، تولوئن) |
کاهش خطر آتشسوزی و آلودگی هوا |
| صنایع غذایی |
تشخیص نشت گازهای خنککننده (مثل آمونیاک) در سردخانهها و سیستمهای تبرید |
آمونیاک، فریونها |
جلوگیری از مسمومیت و خرابی محصولات |
| دارویی و آزمایشگاهی |
نظارت بر نشت گازهای بیاثر (نیتروژن، آرگون) در محیطهای کنترلشده |
گازهای بیاثر (O₂ deficiency) |
حفظ شرایط استریل و ایمنی تحقیقات |
| تولید انرژی |
پایش نشت هیدروژن در نیروگاههای هستهای و سلولهای سوختی |
هیدروژن (H₂) |
پیشگیری از واکنشهای شیمیایی خطرناک |
| معادن و تونلها |
تشخیص گازهای قابل انفجار (متان) و کمبود اکسیژن در فضای بسته |
متان (CH₄)، CO، O₂ |
جلوگیری از خفگی و انفجار |
| سیستمهای تهویه |
شناسایی نشت مونوکسیدکربن (CO) در پارکینگهای سرپوشیده و تونلهای تهویه |
مونوکسیدکربن (CO) |
پیشگیری از مسمومیت |
| صنایع هوایی |
نظارت بر نشت سوخت (JP-8، نفت سفید) در انبارهای سوخت و هواپیماها |
هیدروکربنهای نفتی |
کاهش خطر آتشسوزی در محیطهای حساس |
| تصفیه آب و فاضلاب |
تشخیص گازهای سمی (H₂S، کلر) در تصفیهخانه ها و مخازن |
H₂S، کلر (Cl₂) |
محافظت از کارکنان و تجهیزات |
انواع سنسور های نشت سنج:
| نوع سنسور |
تکنولوژی تشخیص |
موارد قابل تشخیص |
مزایا |
معایب |
کاربردهای اصلی |
| مادون قرمز (IR) |
جذب نور مادون قرمز |
گازهای هیدروکربنی (متان، پروپان) |
- دقت بالا
- عمر طولانی سنسور
|
- قیمت بالا
- نیاز به کالیبراسیون دورهای
|
صنایع نفت و گاز، پالایشگاهها |
| کاتالیتیکی |
اکسیداسیون کاتالیتیکی |
گازهای قابل اشتعال (LEL) |
|
- حساس به مواد سمی
- عمر محدود سنسور
|
معادن، سیستمهای تهویه صنعتی |
| الکتروشیمیایی |
واکنش شیمیایی |
گازهای سمی (CO، H₂S، O₂) |
- حساسیت بالا به ppm
- مصرف انرژی پایین
|
- نیاز به تعویض سالانه الکترولیت
|
آزمایشگاهها، صنایع شیمیایی |
| نیمههادی (MOS) |
تغییر مقاومت الکتریکی |
گازهای قابل اشتعال و برخی گازهای سمی |
|
- حساسیت به رطوبت
- دقت پایینتر
|
مصارف خانگی، سیستمهای HVAC |
| یونیزاسیون شعله (PID) |
یونیزاسیون با UV |
ترکیبات آلی فرار (VOCها) |
- تشخیص طیف وسیعی از گازها
- حساسیت بالا
|
- قیمت بسیار بالا
- نیاز به لامپ UV
|
صنایع پتروشیمی، محیطهای تمیز |
| اولتراسونیک |
امواج صوتی |
نشت گازهای تحت فشار (هوا،نیتروژن) |
- تشخیص نشت بدون تماس مستقیم
- مقاوم در محیطهای خشن
|
- عدم تشخیص نوع گاز
- محدودیت در فشار پایین
|
خطوط لوله، کمپرسورخانهها |
| حرارتی |
هدایت حرارتی |
گازهای بیاثر (هلیوم، هیدروژن) |
- عدم نیاز به اکسیژن برای عملکرد
- پاسخ خطی
|
- حساسیت به تغییرات دما
- محدودیت در گازهای قابل تشخیص
|
صنایع هستهای، سیستمهای خنککننده |
برند مطرح سنسور های نشت سنج:
| برند |
کشور سازنده |
محصولات شاخص |
ویژگیهای کلیدی |
کاربردهای اصلی |
| Honeywell |
آمریکا |
سری Sensepoint و Spartan |
- دقت بالا در تشخیص گازهای قابل اشتعال
- مقاوم در برابر شرایط سخت محیطی
|
پالایشگاهها، صنایع شیمیایی، نیروگاهها |
| MSA Safety |
آمریکا |
سری Ultima X و Sirius |
- قابلیت تشخیص چندگانه گازها
- صفحه نمایش گرافیکی
|
معادن، صنایع نفت و گاز، محیطهای صنعتی |
| Dräger |
آلمان |
سری Polytron و X-am |
- طراحی ضد انفجار (ATEX)
- تشخیص گازهای سمی و اکسیژن
|
صنایع پتروشیمی، تونلها، محیطهای بسته |
| Riken Keiki |
ژاپن |
سری GX و GP |
- پاسخ سریع
- عمر طولانی سنسور
|
صنایع الکترونیک، آزمایشگاهها، سیستمهای تهویه |
| New Cosmos |
ژاپن |
سری XP و XPA |
- قیمت مقرون به صرفه
- قابلیت اتصال به سیستمهای مانیتورینگ
|
ساختمانهای تجاری، جایگاههای سوخت، مصارف خانگی |
